Ochrona przeciwdźwiękowa
^Ściana typu IV
X
Czwarty typ ścianki nie jest ścianą dodatkową, lecz
lekką, samodzielną ścianą działową składającą się z
dwóch warstw.
1. Obydwie warstwy ściany muszą mieć elastyczne
połączenie z istniejącymi ścianami. Uzyskujemy to za
pomocą przekładki z włókna szklanego.
2, Słupki, podwalina i oczep, stanowiące szkielet
w każdej z obu warstw ściany, wykonane są z łat o
przekroju.6x8 cm. Słupki szkieletu pierwszej war-
stwy powinny się mijać ze słupkami drugiej warstwy.
Odstęp między płytami okładzinowymi /np. płytami
gipsowymi/ musi wynosić przynajmniej 15 cm.
3. Odstępy między słupkami wynoszą 62 ,,5 cm. Więk-
szych odstępów nie należy stosować, gdyż płyty gip-
sowo-kartonowe pozbawione oparcia łatwo mogłyby się
wyginać.
Na podłodze rozkładamy przekładki izolacyjne z
taśmy krawędziowej, na których zostaną zamocowane
podwaliny. 0 skuteczności wyciszenia hałasów decyduje
sposób zamocowania elementów szkieletu przylegających
do powierzchni ścian sufitu i podłogi.
Na rysunku 4 pokazano taki sposób zamocowania, który
w dużej mierze wyklucza tworzenie się mostków dźwię-
kowych. W latach przeznaczonych na słupki skrajne
oraz podwalinę i oczep nawiercamy otwory wiertłem
o średnicy 8 mm.
Wkręty do drewna powinny mieć przekrój tylko ok. 5 mm.
Pod główkę wkręta podkładamy podkładki - metalową i
gumową. W ten sposób uzyskujemy elastyczne połącze-
nie konstrukcji ścianki z istniejącymi ścianami po-
mieszczenia wykluczające tworzenie mostków dźwięko-
wych. Słupki obcina się pod kątem prostym tak, ażeby
ściśle pasowały u góry do powierzchni oczepu, a u
dołu, do powierzchni podwaliny. Słupki ustawiamy w
układzie mijankowym i przyśrubowujemy albo przybija-
my gwoździami do łat poziomych za pomocą kątowników
z blachy stalowej. Do słupków przykładamy następnie
pion murarski i sprawdzamy, czy są pionowo ustawione.
Gdy cała konstrukcja słupowa została już ustawiona,
w przestrzenie między słupkami możemy wstawić maty
izolacyjne, przy czym najlepsze do tego celu są maty
z materiałów włóknistych.
Materiał izolacyjny dostarczany jest w rolach szero-
kości 1,2 m. Z reauły wysokość pomieszczenia nie od-
powiada dwóm szerokościom roli materiału. Brakującą
do pokrycia całej wysokości część szerokości roli
uzyskujemy przez przecięcie roli za pomocą piły sto-
larskiej /rozpłatnicy/. W przypadku stosowania mat z
materiałów włóknistych nie trzeba w spoiny łączonych
mat wklejać filcu izolacyjnego, ponieważ ich materiał
łączy się z sobą bardzo dobrze. Przy zamocowywaniu
płyt gipsowo-kartonowych należy pamiętać o tym, że
nie muszą one zbyt ściśle przylegać do ściany. Taśmy
krawędziowe z filcu umieszczone między ścianą i płytą
gipsowo-kartonową powinny nieco wystawać. Do zamocowy-
wania płyt gipsowo-kartonowych używa się specjalnych
gwoździ gwintowanych lub gwoździ z wklęsłymi łebkami.
Gwoździe muszą być koniecznie ocynkowane,aby nie ule-
gły zardzewieniu.Wklęsłe łebki gwoździ zapewniają do-
bre ich zaszpachlowanie. Odstęp gwoździ od przycię-
tych krawędzi powinien wynosić przynajmniej 15 mm.
Gwoździe przybijamy w kolejności: od środka płyty do
jej krawędzi.
Do zamocowania płyt gipsowo-kartonowych można zastoso-
wać także wkręty. Stosowanie wkrętów jest nawet korzyst-
niejsze, ponieważ przybijanie gwoździ powoduje spręży-
nowanie konstrukcji, co utrudnia pracę. Wstrząsy mogą
również doprowadzić do rozluźnienia połączeń słupków
konstrukcji. Najlepsze są wkręty o nałożonej galwanicz-
nie powłoce fosforowanej, całkowicie zabezpieczającej
metal przed korozją.
Pracę można sobie ułatwić, używając elektrycznego wkrę-
taka, który automatycznie i szybko wprowadza wkręt na
odpowiednią głębokość. Maksymalne odstępy między wkrę-
tami mogą być większe niż między gwoździami. Dzięki te-
mu mocowanie wkrętów nie wymaga więcej czasi niż przy-
bicie gwoździ.
Najbardziej niepewnymi pod względem skuteczności o-
chrony przeciwdźwiękowej elementami drzwi są: płyta
drzwi, przyIgi i próg. Płyty drzwi przeważnie mają
niedużą masę w stosunku do powierzchni i dlatego w
niewielkim tylko stopniu tłumią dźwięki. Podobna do
plastra pszczelego zamknięta struktura płyty wypeł-
niającej przestrzeń między okładzinami drzwi /rys.l/
nie pozwala także, w przeciwieństwie np. do otworo-
wych płyt wiórowych /rys. 2/, na wypełnienie pustek w
płycie piaskiem, co podniosłoby ich masę w stosunku
do powierzchni. Lepsze pod względem tłumienia dźwię-
ków są drzwi z tzw. płyt stolarskich /rys. 3/, całko-
wicie wypełnione drewnem. Ponieważ drzwi są stale w
ruchu, a ich masy nie można powiększać dowolnie, skon
struowano drzwi dwuwarstwowe, których pustka wewnętrz
na jest wypełniona materiałem izolacyjnym np. wełną
mineralną /rys. 4/. Drzwi o takiej konstrukcji zapew-
niają dobre tłumienie dźwięków.
5. Jak dotychczas najlepiej funkcjonującym i najpew
niejszym rozwiązaniem jest wykonanie drzwi podwójnych.
W przypadku gdy w przylgach i progu takich drzwi za-
stosuje się uszczelki, płyty drzwi nie muszą być wy-
pełnione materiałem izolującym.
6. Gdy trzeba się ograniczyć do pojedynczych drzwi,
pomaga tylko zwiększenie ich masy własnej, choć po-
trzeba wówczas większej siły do otwierania i zamyka-
nia drzwi. Na płycie drzwi zamocowuje się wtedy blach
ołowianą lub stalową, którą maskuje się dodatkową kon-
strukcję szkieletową wypełnioną wełną mineralną. Parni
tać trzeba, aby łączna grubość drzwi nie przekracza-
ła 6 cm. Drzwi o tak dużej masie muszą być przymoco-
wane za pomocą przynajmniej trzech zawiasów, przy
czym każdy z zawiasów powinien być zaopatrzony w trzy
trzpienie.
7,8. Drzwi zewnętrzne mają pod względem wymagań
ochrony przeciwdźwiękowej wystarczająco dużą masę,
ponieważ mają przeważnie konstrukcję dwuwarstwową. Wy
magania pod względem ochrony przeciwdźwiękowej są tu
mniejsze niż wymagania ochrony cieplnej, gdyż między
drzwiami zewnętrznymi a pomieszczeniami mieszkalnymi
L sypialnymi znajdują się jeszcze przedpokoje, kory-
tarze i przddsionki. Izolacja cieplna drzwi dwuwar-
stwowych podwyższa również ich wartość izolacyjną pod
względem akustycznym. Niezależnie od tego należy zaw-
sze, jak to już zaznaczono przy omawianiu izolacji
cieplnej, stosować w takich drzwiach elastyczną usz-
czelkę obwodową. Uszczelka musi być zamocowana do pły-
ty drzwi, a nie do ich ościeżnicy. Jako próg stosuje
się kształtownik metalowy, który przy wbudowywaniu
drzwi ma za zadanie utrzymywanie słupków ościeżnicy
we właściwym odstępie. Po wbudowaniu kształtownik
służy jako przylga skrzydła drzwiowego.
Na rysunkach 1 do 6 pokazano sposoby ukształtowania
i uszczelnienia przylg i progów.
1. Za pomocą piły narznicy wycinamy bruzdę w dolnym
ramiaku płyty drzwi i wklejamy w nią elastyczną usz-
czelkę ślizgową. Są również takie uszczelki ślizgowe,
które przyśrubowuje się do płyty drzwi, ale w ten
sposób powstaje u dołu drzwi nieładny pas w innym ko-
lorze .
2. W przypadku stosowania zaokrąglonego progu z PCV
wycinamy bruzdę jw. i osadzamy w niej miękki kątownik
gumowy. Rozwiązanie to zapewnia dobre uszczelnienie
progu.
3. Przykręcona do ościeżnicy uszczelka, pokryta
listwą z twardego drewna, nie jest rozwiązaniem ideal-
nym, ale ma tę zaletę, że można ją zamocować samemu.
4. Najlepsze są uszczelki neoprenowe, fabrycznie
wmontowywane w ościeżnice.
€5,6. Uszczelki progów drzwi zewnętrznych także po-
winny być wklejone w bruzdy wykonane w skrzydłach z
powodu dużego obciążenia drzwi. Czasami jednak, gdy
przylga jest czysta i gładka, możemy sobie ułatwić
zadanie, wklejając w nią kątownik uszczelniający na
wysokość progu drzwi.
Próg
Z PCV
W przypadku wadliwego zaizolowania stropów od dźwię-
ków materiałowych przeważnie nie jest możliwe wykry-
cie źródła błędów. Dlatego nie pozostaje nic innego
riiż renowacja jastrychu. Trzeba pamiętali, że jastrych
może mieć tylko określoną grubość. Podwyższenie po-
ziomu powierzchni podłogi jest zwykle niemożliwe z
uwagi na drzwi i podłogi sąsiednich pomieszczeń.
Zamiast jastrychu układanego na "mokro" możemy zasto-
sować tzw. jastrych suchy.
Tok postępowania przy układaniu jastrychu suchego jest
następujący:
1. Małe nierówności stropu /do 20 cm/ wyrównujemy
masą szpachlową*.
2. Nierówności przekraczające 2 cm bądź występują-
ce bardzo nieregularnie możemy wyrównać na sucho, sto-
sując fabrycznie przygotowaną zasypkę o średnicy 1 do
4 mm. Zagęszczenie zasypki nie jest konieczne. Pomię-
dzy stropem a jastrychem oraz warstwą zasypową i ja-
strychem kładziemy folię polietylenową.
3. Zespolony element suchego jastrychu składa się z
dwóch płyt grubości 1 cm, wykonanych z gipsu z wypeł-
niaczem perlitowym sklejonych na zakład szerokości
7,5 cm, oraz przyklejonej od spodu płyty z twardej
pianki polistyrenowej grubości 2-3 cm.
4. W miejscach styku płyt ze ścianą należy obciąć
nożem wystający brzeg płyty. Płyty przycina się do
potrzebnych wymiarów piłą stolarską łub elektryczną
pilarką pionową.
5. Nierówności usuwa się przez zaszpachlowanie. Go-
towy podkład kryje się folią polietylenową układaną
na zakład szerokości przynajmniej 20 cm. Przy ścianach
folię wywija się do góry na wysokości ok. 10 cm.
Qt Układanie zasypki zaczynamy od drzwi. Najpierw
rozkładamy na jastrychu łaty poziomujące i ustalamy
poziom wierzchu zasypki za pomocą poziomnicy. Zespolo-
ne elementy jastrychu łączy się na zakładach za pomocą
klejenia i spina specjalnymi zaciskam^. Następnie po-
wierzchnię gruntuje się preparatami charakteryzującymi
się głęboką penetracją.
1
Okna stanowią z punktu widzenia ochrony przeciwdźwię-
kowej* "słabe miejsca" budynku, gdyż przez nie prze-
ważnie dociera uciążliwy hałas do wnętrza budynku. Na
przenoszenie hałasu wpływa rodzaj szyb i konstrukcja
okna. Szyby zespolone /rys. 2 i 3/ zapewniają wpraw-
dzie pomieszczeniu lepszą izolacyjność cieplną niż
szyby zwykłe /rys. 1/, ale nie chronią go w dostatecz-
nym stopniu przed przenikaniem dźwięków. Na rys. 4 po-
kazano rodzaj oszklenia, szczególnie skuteczny w zwal-
czaniu hałasu. Jest to zestaw dwóch szyb o różnej gru-
bości, które - w odróżnieniu od zwykłych szyb zespo-
lonych - zaopatrzone są na obwodzie w przekładkę elas-
tyczną. Masa tych szyb jest bardzo duża, dlatego nie-
stety nie nadają się one do wszystkich skrzydeł okien-
nych.
5. Pokazano tu skrzydło okna, w którym druga dodatko
wa szyba, zamocowana od wewnątrz, uszczelniona jest za
pomocą taśmy neoprenowej /gumowej/ i ramy aluminiowej.
Taka konstrukcja wystarcza przy niedużych wymaganiach
i niezbyt dużym nasileniu hałasu.
Qt Jeśli pragniemy zachować w elewacji piękne,
stare okna szczeblinowe, możemy wykonać całe drugie
skrzydło okienne zamocowane od wewnątrz przy ościeżu.
Nie zrobimy jednak tego bez pomocy stolarza. Podo-
kiennik wymaga przeróbki, a dla każdego przypadku
muszą być indywidualnie wykonane ramiaki i skrzydła.
Powierzchnie ościeży można wyłożyć dodatkowo twardy-
mi perforowanymi płytami pilśniowymi, za którymi u-
mieszczamy maty z wełny mineralnej pochłaniające
wdzierający się hałas. Im większy jest odstęp między
obydwoma skrzydłami, tym lepsze uzyskujemy wyniki;
w każdym razie powinien on wynosić przynajmniej 17 cm.
Z danych potwierdzonych przez badania wynika, że kon-
strukcja pokazana na rys. 5. może być mało skuteczna.
Chociaż okna pokazanego na str. 131 nie można wykonać
we własnym zakresie, a nawet jego osadzenie bez po-
mocy fachowca jest trudne, pokazano tę konstrukcją
dlatego, aby użytkownik budynku, zamawiając takie
okno, mógł zwrócić uwagę na ważniejsze cechy tej kon-
strukcji.
Zdolność izolacyjną okna wydatnie powiększa węgarek w
ościeżnicach, ponieważ hałas przedostaje się do po-
mieszczenia nie tylko przez szyby, lecz także przez
szczeliny i pustki powietrzne między ościeżnicą
a murem.
Połączenie ościeżnicy z murem musi być elastyczne, a
wszystkie pustki powinny być wypełnione materiałem
izolacyjnym. Ościeżnicę od wewnątrz i z zewnątrz na-
leży łąc'zyć z tynkiem lub murem za pośrednictwem prze-
kładek o trwałej elastyczności. Masę uszczelniającą
wprowadzamy w szczelinę pod ciśnieniem lub ręcznie
przez wciśnięcie. Sztywne, punktowe zamocowanie okna
za pomocą kotwi stalowych ma mały wpływ na przenika-
nie dźwięków przez ścianę i okno.
Przekroje ościeżnicy i skrzydeł okiennych muszą mieć
grubość przynajmniej 7-8 cm. Przymyk ma trzy przyIgi,
przy czym w jednej z nich /przeważnie w środkowej
przyldze skrzydła okiennego/ umieszczona jest na ca-
łym jej obwodzie elastyczna uszczelka z neoprenu,
uszczelniająca całą płaszczyznę styku.
Również szyby powinny być osadzone elastycznie* Szy-
by muszą być oddzielone od skrzydeł uszczelkami z neo-
prenu oraz uszczelnione kitami trwale plastycznymi.
Technika zabezpieczania przeciwdźwiękowego takiego
okna jest więc skomplikowana. Staje się ona jeszcze
bardziej skomplikowana, gdy w konstrukcję okna wbudo-
wujemy zasłonę rolkową /rys. 1/, która również musi
dobrze być izolowana od dźwięków.
Przy bardzo dużym nasileniu dźwięków a więc przy
położeniu budynku obok głównych ulic i linii autobu-
sowych oraz w pobliżu lotnisk, jedyną szansę opanowa-
nia w pewnym stopniu hałasu dają okna nieotwieralne
/rys. 2/. Wietrzenie mieszkania odbywa się wówczas
przez specjalne, wykonane w podokienniku kanały wen-
tylacyjne tłumiące dźwięki. Rozwiązanie to jest jed-
nak dość kosztowne.
Ptyta fornirowana na
konstrukcji wypełnienia
Podłogę drewnianą w wilgotnym pomieszczeniu należy
zdjąć i zastąpić podłogą z betonu lekkiego. Powinno
się mieć tu na uwadze, że beton ma znaczną masę i
nie każdy strop z belek może takie obciążenie wytrzy-
mać .
1. Drewnianą ślepą podłogę pokrywamy folią ze sztu-
cznego tworzywa łub papierem natłuszczonym. Arkusze
folii powinny zachodzić na siebie na szerokość 10 cm.
Na folii układamy beton z przygotowanej fabrycznie
mieszanki. Do mieszanki nie wolno dodawać zbyt dużej
ilości wody, wystarczy, aby była ona tylko nawilżona.
Beton zwiąże po 3-5 dniach.
2. Technika budowy podkładu pod posadzkę jest taka
sama jak stropu żelbetowego: warstwę jastrychu ukła-
da się na płytach pochłaniających dźwięki uderzenio-
we. Styk warstwy jastrychu ze ścianami bocznymi izo-
luje się za pomocą pasków z materiału elastycznego.
3. Na całej powierzchni podkładu rozkłada się fo-
lię. Może to być folia z tworzywa sztucznego, jakiej
używa się do szczelniania dachu. Styki arkuszy folii
należy ze sobą starannie skleić. Równocześnie z ukła-
daniem jastrychu można układać płytki posadzkowe.
4. Jastrych cementowy rozprowadza się prowizorycz-
nie łopatą. W celu odpowiedniego wypoziomowania ukła-
danej warstwy umieszcza się na podłożu prowadnice z
łat, które ułatwiają ściąganie nadmiaru'jastrychu.
5. Płytki posadzkowe układa się na mokrej warstwie
jastrychu, regulując ich położenie lekkim stuknięciem
młotka. Posadzka powinna być złożona tak, aby nie sty-
kała się bezpośrednio ze ścianami. Szczeliny oddzie-
lające ją od ściany należy wypełnić kitem o trwałej
elastyczności. Jeśli udało się nam uzyskać bardzo
gładką powierzchnię jastrychu, to płytki posadzki
można mocować do jastrychu klejem.
Prawidłowa konstrukcja stropu składa się z trzech
części: konstrukcji nośnej /jest to właściwy strop/,
tzw. jastrychu pływającego /nie związanego ze stropem/
stanowiącego podkład pod podłogę oraz z podłogi /po-
sadzki/ .
Przenoszenie dźwięków z pomieszczenia do pomieszcze-
nia jest ułatwione przy nieprawidłowym wykonaniu jed-
nej lub więcej spośród tych trzech części stropu.
Często się zdarza, że beton stropu żelbetowego nie ma
jednorodnej struktury albo sam strop nie osiąga mini-
2
malnej masy 350 kg na 1 m wymaganej ze względu na tłu-
mienie drgań. Szczególna rol» w tłumieniu dźwięku przy-
pada jastrychowi. Jest on w istocie drugą przegrodą.
poziomą nie związaną sztywno z konstrukcją nośną. Ja-
strych "pływa" dlatego, że ułożony jest na warstwie
materiału izolacyjnego. Ta skomplikowana konstrukcja
jest konieczna ze względu na ochronę przeciwdźwiękowa,
ponieważ dźwięk materiałowy /dźwięk kroków/ nie powi-
nien być przenoszony z jastrychu na ściany i konstruk-
cję stropu. Rolę mostków dźwiękowych między jastrychem
a stropem spełniają natomiast miejsca przebicia stropu.
Również w budowie posadzki /deski podłogowe, parkiet,
płyty kamienne, płytki PCV/ występują błędy z punktu
widzenia akustyki. Prawidłowe jej wykonanie polega na
tym, że między materiałem posadzki a ścianą musi się
zostawić szczelinę szerokości 1-1,5 cm, pustą lub wy-
pełnioną taśmą elastyczną, którą należy obciąć dopie-
ro po ułożeniu posadzki. Listwy przypodłogowe, które
mocuje się do ściany lub posadzki, powinny być oddzie-
lone od nich taśmą gumową lub kitem o trwałej elastycz
ności. Poprawę ochrony przeciwdźwiękowej stropów moż-
na uzyskać przez:
1/ podwyższenie masy własnej stropu /konieczne często
w stropach belkowych/,
2/ wyremontowanie lub położenie na nowo jastrychu pły-
wającego pod posadzką,
3/ doprowadzenie do poprawnego stanu technicznego
szczeliny dylatacyjnej między podłogą i ścianą,
4/ zastosowanie, w przypadku szczególnym, stropu pod-
wieszonego.
Dźwięki powietrzne
Zespolona ptyta podrożą
Konstrukcja nośna
stropu
Folia
Sucha zasypka
Zespolona ptyta podtoża
Jak już wspomniano, dodatkowy strop podwieszony stwa-
rza możliwość izolowania leżących nad nim pomieszczeń'
od dźwięków powietrznych. Sposób wykonania takiego
stropu jest następujący:
1. Do stropu żelbetowego przymocowujemy kołkami ła-
ty drewniane o przekroju 3x4 cm, w odstępie 1,0 m.
Do tych łat umocowujemy wieszaki montażowe.
2. Długość wieszaków może być regulowana w sposób
ciągły. Do dolnych zaczepów wieszaków przymocowujemy
konstrukcję stropu podwieszonego.
3. Za pomocą wieszaków wyrównujemy wysokość położe-
nia stropu. Na dolną nośną konstrukcję stropu podwie-
szonego można zastosować gotowe dźwigary montażowe.
W celu prawidłowego zmontowania stropu podwieszonego
należy starannie wypoziomować pierwszy dźwigar przy
jednej ze ścian. Według tego dźwigara poziomujemy za
pomocą sznura mierniczego położenie dźwigara zawie-
szonego przy ścianie przeciwległej. Dźwigary pośred-
nie ustawiamy zgodnie z położeniem dźwigarów skraj-
nych. W celu poprawy izolacyjności ustroju na dźwię-
ki powietrzne kładziemy nad dźwigarami maty filcowe.
Deski podsufitki, stanowiące wykończenie stropu pod-
wieszonego, umocowujemy za pomocą specjalnych zacze-
pów /nie ma więc potrzeby przybijania desek gwoździa-
mi/. Długość desek powinna odpowiadać szerokości po-
mieszczenia pomniejszonej o 3 cm. Szczeliny na obrze-
żach stropu pozostawiamy otwarte. Bardzo ważne jest,
aby założona izolacja przylegała szczelnie do muru.
Jeśli nie chcemy pozostawić szczelin otwartych, można
je wypełnić kitem elastycznym. Kit elastyczny przykry-
wamy listwą, przy czym w miarę możliwości nie powinna
ona stykać się bezpośrednio z okładziną stropu. W tym
celu izolujemy ją taśmą z tworzywa piankowego lub z
gumy.
1 Wykradzina podtogowa
2 Ptyta wiórowa
3 Izolacja od dźwięków
uderzeniowych (dźwięku
kroków)
4 Stare deski podłogowe
1 Deski podłogowe (parkiet)
2 taty wyrównujące na
taśmach filcowych
3 Stary drewniany strop
belkowy z belkami, śle-
pym pułapem i warstwa
gliniana lub piaskowa
4 Materiat izolacyjny
5 Deskowanie ażurowe, pod-
kład pod tynk. tynk
Parkiet
Przedstawiono tu dwa sposoby poprawy izolacyjności
dźwiękowej takich stropów.
1,2. Sposób pierwszy, polepszający izolacyjność
stropu na dźwięki materiałowe polega na położeniu -
jako pływającego jastrychu - na starej podłodze pły-
ty wiórowej grubości 2,5 cm, przy czym spodnia strona
stropu pozostaje bez zmian. Sposób drugi, polepsza-
jący izolacyjność stropu na dźwięki materiałowe i
iźwięki powietrzne, polega na wykonaniu pod stropem -
dodatkowego stropu podwieszonego.
3~5. Jako materiał na nową posadzkę mamy do wybo-
ru: parkiet z płyt z kostki drewnianej ciętej w po-
przek słojów /wielkośń płyt 50/50 cm/, gotowe deski
podłogowe warstwowe /wykonane z różnych gatunków drew-
na/, płyty korkowe /wielkość 30/30 i 90/15 cm/, wy-
kończone od strony wierzchniej warstwą przezroczyste-
go PCV. Każdy z tych materiałów jest dostatecznie
trwały.
6. Na rysunku pokazano przykład pierwszego sposobu
poprawy izolacyjności stropu. Stare deski podłogowe
wyrównujemy masą szpachlową. Jako izolację od dźwię-
ków materiałowych /dźwięku kroków/ stosuje się filc
z wypełniaczem korkowym na lepiszczu bitumicznym.
Poszczególne paski filcu łączy się czołowo. Płyty
wiórowe grubości 2,5 cm układa się stykami na prze-
mian. Odstęp płyt od ścian musi wynosić przynajmniej
1,5 cm.
7. Rysunek przedstawia przykład drugiego sposobu
poprawy izolacyjności stropu. Na istniejących belkach
stropowych układamy przekładki z filcu bitumowanego,'
a na nich legary o przekroju 4x6 cm, spełniające
funkcję podkładu pływającego. Poziomujemy pierwszy
i ostatni legar, dostosowując do nich pozostałe.
Posadzkę wykonujemy z desek warstwowych. Posadzkę ta-
ką układa się w taki sam sposób jak podłogę ze zwy-
kłych desek.
Dolna podwieszona część stropu stanowi odrębną kon-
strukcję belkową, oddzieloną od istniejącego stropu.
Na nią kładziemy miękkie maty z materiału izolacyjne-
go. Przestrzeń miedzy obu stropami musi być szczelnie
zamknięta.
2
1 Ptytki
2 Zaprawa
3 Fotia
4 Ptyta izolująca od
dźwięków uderzeniowych
5 Beton lekki
6 Belki stropowe
Konstrukcja takiej ścianki zajmuje trochę mniej miejs-
ca niż konstrukcja ścianki'typu I. Jako materiał izo-
lacyjny nadaje się tu np. półsztywna płyta izolacyj-
na z wełny mineralnej. Płyta powinna mieć grubość 3
do 5 cm, wielkość - 1,0 x 0,625 m.
1, W celu obliczenia ilości potrzebnego materiału
konieczne jest ustalenie wysokości i szerokości ścian-
ki. Do izolacji obrzeży ścianki używa się taśmy fil-
cowej grubości 12 mm. Taśmy przykle ja się na podkła-
dzie gipsowym.
2. Płyty izolacyjne ustawia s ię z przewiązaniem spo-
in , wykorzystując odpady powstające przy przycinaniu
płyt do wykonania rzędów kolejnych płyt.
Q Płyty izilacyjne zamocowuje się do ściany zapra-
wą gipsową. Zaprawę nanosi się na brzegi płyty ciąg-
łym pasem, a na jej część środkową - punktowo, w pos-
taci placków średnicy ok. 7 cm. Następnie dociska się
płytę do ściany. Należy zwracać uwagę, by płyty w
miejscach styku ściśle do siebie przylegały.
4. Na płyty izolacyjne nanosi się zaprawę gipsową w
dwu warstwach, pierwszą w zwykły sposób, drugą za po-
mocą szpachli ząbkowanej, co zapewnia lepszą przyczep-
ność między warstwą izolacyjną i płytą gipsowo-karto-
nową, stanowiącą okładzinę ścianki. Jeśli do zaprawy
gipsowej dodamy trochę kleju używanego do tapet, prze-
dłużymy jej czas wiązania, co pozwoli na wykonanie
pracy bez nadmiernego pośpiechu.
5t Płytę gipsowo-kartonową, przyciętą na wysokość
pomieszczenia pomniejszoną o 2 cm, kładziemy na podło-
dze przed ścianą, najlepiej na dwóch kawałkach łaty,
aby ją można było potem łatwiej podnieść. Zaprawę gip-
sową nanosi się w postaci placków.
Qt Czynności podnoszenia i dociśnięcia płyty do ścia
ny powinny wykonywać dwie osoby.
7. Podniesienia płyty do góry i dociśnięcia jej do
izolującego paska filcu na suficie możemy dokonać za
pomocą dwóch krótkich desek, używając ich jako dźwigni
Q 9 Położenie płyty w pionie i poziomie koryguje
się za pomocą długiej prostej deski. -
Ptyta
izolacyjna
Płyty gipsowo-kartonowe przygotowuje się do montażu
w sposób następujący:
10. Płytę od strony kartonu, zabarwioną na kolor
kości słoniowej, nacina się wzdłuż stalowej linii za
pomocą ostrego noża.
11. Po nacięciu kładzie się płytę płasko na stole
lub w stosie płyt tak, aby część przeznaczona do od-
łamania znajdowała się poza krawędzią stołu lub s^:o-
su płyt. Następnie część tę nadłamujemy jednym uderze-
niem.
12. Z kolei płytę należy odwrócić i po stronie kar-
tonu w kolorze szarym oddzielić drugim cięciem noża.
Jeżeli potrzebne są okrągłe otwory o większej średni-
cy, należy płytę w odpowiednich miejscach przewier-
cić za pomocą wiertła i wyciąć otwory za pomocą wąs-
kiej piły /otwornicy/. Otwory na gniazdka wtykowe i
wyłączniki światła można wyciąć za pomocą nasadki-
-wyrzynarki osadzanej w wiertarce elektrycznej.
13. Krawędzie przyciętej płyty gipsowo-kartonowej
należy zukosować. ,
14. Zamiast zukosowania krawędzi płyt można na ich
brzegach zerwać paski szerokości ok. 2 cm.
15. Brzegi płyt gipsowo-kartonowych ukosujemy w ce-
lu lepszego zaszpachlowania spoiny. Przy szpachlowa-
niu spoin zaprawę gipsową należy wciskać w spoiny za
pomocą pacy.
16 Do nie związanej jeszcze w spoinie zaprawy wcis-
ka się taśmę welonu szklanego jako "zbrojenie11. Po
związaniu gipsu powierzchnię powtórnie się szpachluje
i szlifuje, by styki nie były widoczne.
17. W narożnikach ścian postępujemy w podobny spo-
sób. Taśmę welonu szklanego zakładamy na płytę gipso-
wo-kartonową i na przyległą ścianę. Pracę tę możemy
sobie ułatwić przez użycie specjalnej szpachli naroż-
nikowej.
18. Tak przygotowana powierzchnia ściany nadaje się
do malowania lub tapetowania. Powierzchnię tę trzeba
przedtem zagruntować.
Uwaga ogólna: przy większych powierzchniach ściany nie
do uniknięcia są styki poprzeczne. Styki takie muszą
być wykonane mijankowo i możliwie daleko odsunięte od
środka okładanej powierzchni.
4-u
tai •«
•es
■ y*v
Ścianka przeciwdźwiękowa z płyt gipsowych jest szcze-
gólnie korzystna ze wzglądu na znaczną masę. Jednak
strop, na którym ma zostać ustawiona, musi być tak
wytrzymały, aby mógł przejąć jej masę. Jeśli decydu-
jemy się na ten typ ściany, wskazane jest zasięgnię-
cie rady statyka.
1. Na przeciwległych bocznych ścianach pokoju w od-
ległości ok. 13 cm od ściany czołowej zaznacza się
linie pionowe, które przenosi się następnie na sufit
i podłogę, łącząc górne i dolne punkty tych linii.
Linie wyznaczają położenie ścianki.
2. W celu określenia ilości potrzebnego materiału
konieczne jest dokładne zmierzenie długości i szero-
kości ściany.
3. Elastyczne połączenie ścianki ze ścianami i stro-
pem zapewnia przekładka izolacyjna wykonana z taśmy
filcu bitumowanego lub wełny mineralnej. Przekładkę
tę zamocowujemy do ścian i stropu zaprawą gipsową.
4. Na materiał izolacyjny nadają się płyty izola-
cyjne z wełny mineralnej. Płyty przymocowujemy do
istniejącej ściany za pomocą zaprawy gipsowej. Styki
pionowe i poziome płyt muszą być szczelnie wykonane.
Płyty przyciska się mocno do muru za pomocą długiej
deski.
5. Zewnętrzną okładzinę ścianki stanowią płyty gip-
sowe; mają one grubość 60 do 100 mm, długość 66,5 cm
2
i wysokość 50 cm. Na m ścianki potrzeba trzy pły-
ty. Obrzeża płyt zaopatrzone są na przemian w pióra
i wpusty.
6. Jeżeli podłoga jest w miejscu ustawienia ścianki
bardzo nierówna lub ma spadek, musi być wyrównana
zaprawą gipsową.
7* Przed przymocowaniem pierwszego rzędu płyt gip-
sowych należy odpiłować zbędne pióra z obrzeży płyt.
Płyty trzeba tak ustawić, by wpusty były skierowane
do góry, dzięki czemu ułatwione będzie wprowadzenie
zaprawy do styków. Do ścian bocznych przykładamy des-
ki w celu kontroli prawidłowości ustawienia płyt.
8. Rysunek pokazuje całą konstrukcję ścianki z płyt
gipsowych. Murowanie ścianki z płyt gipsowych jest
bardzo łatwe dzięki stosowaniu połączeń na pióro i
wpust.
Ściana typu III
Ściana typu III
Paca
9-11. Przebieg budowy ścianki jest następujący.
Ustawiamy pierwszą płytę, jak już wyżej powiedziano,
wpustem do góry. Nanosimy do wpustu zaprawę gipsową,
wstawiamy następną płytę i dosuwamy do płyty poprzed-
nio ustawionej. Nadmiar zaprawy powinien wypłynąć
ze spoiny płyty. Tylko przy tym sposobie układania
płyt mamy pewność, że w spoinach pionowych i pozio-
mych nie powstaną pustki powietrzne. Wypływającą ze
spoin zaprawę zdejmujemy za pomocą pacy. Płyty, po-
dobnie jak warstwę izolacyjną, ustawia się tak, aby
spoiny pionowe poszczególnych rzędów mijały się /by-
ły przewiązane/.
12. Płyty gipsowe muszą mieć w styku ze stropem
założoną przekładkę elastyczną, np. z filcu. Ostatni
rząd płyt gipsowych przycina się skośnie, tak aby w
tę szczelinę można było łatwo wcisnąć zaprawę. Skos
musi wynosić 30 mm. Pasek filcowy wsuwa się w spoinę
wcześniej.
13. Ścianki nie tynkuje się. Bruzdy, uszkodzenia i
nierówności w ściance należy zaszpachlować zaprawą
gipsową. Wydostającą się ze spoin zaprawę należy po
stwardnieniu ściąć do gładkości. Miejsca te trze-
ba dodatkowo zaszpachlować. Jeśli chcemy uzyskać rów-
ną, jednolitą powierzchnię ścianki pozbawioną odcie-
ni, należy ścianę pokryć cienką warstwą wyrównawczą
/np. z mieszaniny gipsu sztukatorskiego z gipsem do
spoinowania w stosunku 1:1 do 1:3/.
14. Gotową ściankę przeciwdźwiękowa można pomalować
farbą lub tapetować. W tym drugim przypadku zaleca
się ściankę uprzednio zagruntować, dzięki czemu bry-
ty tapety można później łatwo usunąć.
15. Wycięcia na przewody rurowe, kable elektryczne
i gniazdka wtykowe można wypiłować lub wyciąć w pły-
cie gipsowej za pomocą specjalnego narzędzia do wyko-
nywania bruzd. W żadnym przypadku nie można bruzd wy-
cinać dłutem. Do wycięcia miejsca na gniazdka elek-
tryczne służy także specjalny frez do gniazdek, któ-
ry może być założony do wszelkiego typu wiertarek
będących w sprzedaży.
Frez do
gniazdek
Ściana typu I
1,2. W celu obliczenia ilości potrzebnego materia-
łu mierzy się wysokość i szerokość ścianki. Na wypeł-
nienie dźwiękochłonne ustroju ścianki nadają się maty
z wełny mineralnej. Na płyty okładzinowe zaleca się
stosować płyty wiórowe, paździerzowe itp. Obrzeża
ścianki można zaizolować taśmą filcu izolacyjnego.
3. Pierwszą czynnością przy budowie ścianki jest
narysowanie - w odstępie ok. 9 cm przed licem naroża
ściany - linii pionowych wyznaczających na przylega-
jących ścianach bocznych krawędzie ścianki dobudowy-
wanej. Linie te należy przenieść na strop i podłogę.
4. Wzdłuż oznaczonych linii przyklejamy przycięte
taśmy filcowe.
5. Podwalinę ścianki zamocowuje się do podłogi w
odstępach co 1,2 m. W taki sam sposób mocuje się
oczep ścianki do stropu. Na podwalinie wyznacza się
osie słupków konstrukcji ścianki.
6. W celu ułatwienia mocowania elementów konstruk-
cji do ścian, podłogi i sufitu należy uprzednio na-
wiercić w nich otwory.
7. Po wywierceniu otworów w elementach konstrukcji
oznaczamy ostrym punktakiem na ścianie miejsca kołków
/dybli/, najlepiej rozprężnych, w które wprowadzone
będą wkręty mocujące konstrukcję do ściany.
8. Konstrukcję mocuje się do ściany wkrętami z łeb-
kami okrągłymi lub płaskimi; wkręty muszą być przy-
najmniej dwukrotnie dłuższe niż grubość mocowanego
elementu.
9. Przed wpasowaniem słupków między pozostałe ele-
menty szkieletu na każdym końcu słupka przyśrubowu-
jemy po obu stronach kątownik stalowy lub dwuramien-
ną płytkę narożnikową z fabrycznie nawierconymi otwo-
rami.
10. Przy stosowaniu płytki narożnikowej konstrukcję
ścianki można przybić gwoździami.
11. Maty z wełny mineralnej przybijamy gwoździami
z szerokimi łebkami z boku do słupków konstrukcji
ścianki.
12. Materiał izolacyjny musi ściśle przylegać do
elementów szkieletu, aby nie pozostały szczeliny po-
wietrzne .
Płyty okładzinowe /wiórowe lub paździerzowe/ powinno
się przycinać na dwu kobyłkach, ułatwiają one bowiem
piłowanie. Płyty muszą być tak dopasowane do wymiarów
pomieszczenia, aby w styku pomiędzy nimi lub ze ścia-
ną pozostało co najmniej .5 mm luzu. Szczególnie ważne
jest to w styku płyt ze ścianą istniejącą, ponieważ
brak takiego luzu w tym styku powoduje przenoszenie
przez płytę dźwięków uderzeniowych na przyległe
ściany. Krawędzie stykowe płyt należy wygładzić. Ce-
lowe jest nadanie krawędziom lekkiego ukosu.
1,2. Strefę styku pociągamy pokostem, gdyż ina-
czej szpachlówka wsiąknie. Aby styki nie były widocz-
ne po wytapetowaniu ścianki, na spoiny przykleja się
pasek welonu z włókna szklanego albo wciska się go
w mokrą masę szpachlową. Welon z włókna szklanego
można chwytać tylko rękoma chronionymi rękawiczkami
gumowymi.
3. Gdy nałożona masa szpachlowa już stwardnieje,
styki szpachluje się jeszcze raz. Masę szpachlową
należy nakładać cienkimi warstwami, szlifując je na
gładko po wyschnięciu drobnym papierem ściernym.
4. Paski z welonu szklanego mocuje się na klej.
Przy układaniu welonu w narożnikach ścian powleka
się naroża obficie klejem i wciska mocno pas welonu
w mokry jeszcze klej. Welon po wyschnięciu kleju na-
leży zaszpachlować, przy czym gładź szpachlowa po-
winna być nieco przeciągnięta poza krawędź pasa welo-
nu, aby w ten s pos ób złag od z i ć s tyk i k rawęd z i pas a
welonu z powierzchnią płyt okładzinowych. Do szpachlo-
wania używamy szerokiej szpachli /20-30 cm/.
5. Przy stosowaniu ścianki nie jest konieczne roz-
bieranie ościeżnicy drzwiowej, natomiast trzeba odpo-
wiednio wykonać połączenie ścianki z ościeżnicą.
6. Często zdarza się, że przez ścianę, przy której
chcemy postawić ściankę chroniącą przed dźwiękami,
przechodzą przewody instalacji ogrzewczej. Byłoby błę-
dem przeprowadzenie rury ciasno przez ściankę, dlate-
go otwór na rurę trzeba wyciąć ok. 1,5 większy i
uszczelnić go za pomocą porowatej gumy. Otwór przy-
krywa się następnie rozetą z tworzywa sztucznego.
Problem zwalczania hałasu jest równie ważny jak prob-
lem ochrony cieplnej budynku. Uciążliwość hałasu jest
tak duża, że znane są przypadki wyprowadzki z miesz-
kań narażonych na silne hałasy pochodzące z zewnątrz.
Badania lekarskie wykazały, że hałas wywołuje różne
schorzeńia nawet wtedy, gdy jest nieświadomie rejes-
trowany przez organizm, a także gdy człowiek poddany
stale jego działaniu przyzwyczaił się do niego. Jed-
nakże występują indywidualne różnice w odczuwaniu
uciążliwości różnych rodzajów hałasu.
Ochronę przed uciążliwością hałasu utrudniają w isto-
cie cztery przeszkody.
Dźwięk
powietrzny
Dźwięk
uderzeniowy
Po pierwsze - w otoczeniu mieszkania występuje wiele
tak głośnych źródeł hałasu, że zadowalającą ochronę
przećiwdźwiękową umożliwiają tylko specjalne, bardzo
kosztowne metody budowania. Po drugie - W przeciwień-
stwie do stanu rozeznania w zakresie ochrony cieplnej
nie mamy wyczucia, co jest korzystne z punktu widze-
nia techniki ochrony przed hałasem. Po trzecie - częs-
to wiele trudności sprawia znalezienie źródeł hałasu
i prześledzenie dróg jego przenoszenia. Po czwarte -
przyczynami ułatwiającymi rozchodzenie się, hałasu są
często błędy w sztuce budowlanej, których potem nie
można skorygować w ogóle lub tylko za pomocą kosztow-
nych przeróbek.
W dalszej treści książki omawiającej sprawę ochrony
przeciwdźwiękowej przedstawiono, jakie prace w bu-
dynku można wykonaó samemu, aby ochronić się przed
hałasem z zewnątrz lub wewnątrz. Praktycznie nie jest
możliwe usunięcie źródeł hałasu ani zewnętrznych
/samoloty, samochody, zakłady przemysłowe/, ani we-
wnętrznych /maszyna do zmywania naczyń, ogrzewanie,
spłuczka w.c, aparatura muzyczna/, hałas musiałby
być bowiem zwalczany aktywnie u źródła, co jest mało
realne. Tak więc przeważnie nie pozostaje nic innego
jak utrudnianie przenoszenia się dźwięków. Źródła
hałasu dzielimy na dwie grupy: źródła dźwięków po-
wietrznych i źródła dźwięków materiałowych. Definicje
tych pojęć podano w części dotyczącej fizyki budowli.
Tekst poświęcony ochronie przeciwdźwiękowej budynku
podzielono na punkty odpowiadające poszczególnym ele-
mentom budynku. Przekrój budynku z oznaczeniem oma-
wianych elementów podano na str. 99. Zgodnie z przy-
jętą na rysunku kolejnością najpierw będą omówione
ściany, które powinny stanowić główną barierę dla
dźwięków powietrznych, a następnie stropy, podłogi
i dalsze elementy. Przy omawianiu stropów i podłóg
zaproponowano konstrukcje zmniejszające dźwięki od
kroków, które są najczęściej występującym źródłem
dźwięków. Okna i drzwi stanowią szczególnie słabe
miejsca w ochronie przeciwdźwiękowej, przez otwory
bowiem w murze łatwo przenikają dźwięki powietrzne.
Ma leży podkreślić, że większość prac mających na celu
ochronę przeciwdźwiękową w zakresie instalacji oraz
urządzeń sanitarnych i ogrzewczych można wykonać wła-
snymi siłami.
Warstwa ściany izolująca przed przenikaniem dźwięków
powinna byó wykonana po te] stronie, po której hałas
powstaje, Można ją wykonać, chociaż z gorszym skut-
kiem, także po tej stronie pomieszczenia, która ma
być chroniona.
Jeś1 i zamierzamy skutecznie utrudnić rozchodzenie się
hałasu, którego źródło znajduje się w pomieszczeniu,
warstwy osłaniające muszą być ułożone na wszystkich
ścianach pomieszczenia oraz na suficie. Ta sama za-
sada obowiązuje w przypadku, gdy chcemy odizolować
pomieszczenie od hałasów zewnętrznych.
Przez warstwy stropowe dźwięki powietrzne przenoszone
są w mniejszym stopniu. Poniżęj przedstawiono cztery
typy ustrojów akustycznych ścian mających za zadanie
zapobieganie przenoszeniu dźwięków powietrznych mię-
dzy sąsiadującymi pomieszczeniami. Pierwsze trzy typy
ustrojów akustycznych są wykonane jako ściany dodat-
kowe. Czwarty typ stanowi lekką ściankę, za pomocą
której można podzielić większy pokój na dwa pomiesz-
czenia akustycznie odizolowane. Tłumienie dźwięków we
wszystkich tych konstrukcjach polega na współdziała-
niu materiałów budowlanych sztywnych i miękkich /rys.
1 do 3/. Sztywną konstrukcją jest z reguły istniejąca
ściana, ścianka dodatkowa /głównie z materiałów dźwię-
kochłonnych/ składa się z materiału izolacyjnego i o-
kładziny zewnętrznej. Obydwie warstwy ściany nie mogą
mieć ze sobą styku, gdyż wówczas powstałby mostek akus
tyczny. Przez taki mostek przenikanie dźwięku może być
tak intensywne, że ściana dwuczęściowa z istniejącym
w niej mostkiem wykazałaby gorsze tłumienie dźwięków
aniżeli ściana jednowarstwowa o podobnej masie.
Włókniste lub porowate materiały izolacyjne ułożone w
pustce powietrznej między dwiema sztywniejszymi war-
stwami /istniejącą ścianą i okładziną wewnętrzną -
rys. 1/ tłumią dźwięki. Są to przeważnie takie same
materiały jak używane do izolacji cieplnej. W celu
zmniejszenia do minimum przenoszenia dźwięków ze ścia-
ny dodatkowej na przyległe ściany i podłogę musi być
ona oddzielona za pomocą warstwy izolacyjnej /np. fil-
cu - rys. 2 i 3/. Słupki drewniane stanowiące konstruk
cje ścianki dodatkowej powinny być punktowo połączone
ze ścianą boczną bądź z sufitem i podłogą. Wkręty mo-
cujące ścianę lub podłogę ze słupkiem powinny mieć nie
metalowe podkładki elastyczne.
Przy budowaniu ścianki dodatkowej tłumiącej dźwięki
występują także problemy statyczne. Ścianki typu I i
II mogą być stawiane w każdych warunkach, gdyż są bar-
dzo lekkie. Natomiast ścianki typu III, wykonane z
płyt gipsowych, mogą być budowane tylko na stropach
o odpowiedniej wytrzymałości, ponieważ masa 1 m^ pły-
ty gipsowej /grubości 6 do 10 cm/ jest znaczna /50 do
80 kg/.
Wybór typu ścianki zależy od dostępności materiałów,
powierzchni wymaganej przez konstrukcję i wytrzymałoś-
ci stropu.
Ścianka dodatkowa przy
zastosowaniu płyt wiórowych
Ścianka dodatkowa przy
zastosowaniu ptyt
gipsowo -kartonowych
Ściana istniejąca
Zaprawa gipsowa 1cm
Izolacja 3 cm
Powroka gipsowa Ct5cm
Zaprawa gipsowa 05 cm
Ptyta gipsowo-
-kartonowa 1,2 cm
Ogótem ok. 7 cm
Ściana istniejąca
Zaprawa gipswa 1 cm
Izolacja 3 cm
Pustka powietrzna 3 cm
Ptyty gipsowe 6 cm
£ Ogótem ok. 13 cm
Ścianka dodatkowa przy
zastosowaniu ptyt gipsowych
Konstrukcja stupowa 4/6
Ptyty wiórowe lub gipsowe 1
Ogótem ok. 19 cm
Lekka ściana działowa
cm
8 cm