Przez pojęcie higieny pracy rozumiemy naukę zajmującą się za­gadnieniami wpływu pracy na organizm człowieka oraz sposobami ochrony zdrowia pracownika w miejscu i czasie pracy. Pośród nauk medycznych higiena pracy jest gałęzią młodą. Jej powstanie i rozwój wiąże się ściśle z rozwojem przemysłu. Co prawda już w czasach najdawniejszych interesowano się problematyką higieny pracy, gdyż obserwowano, że wykonywanie wielu zawodów naraża człowieka na niebezpieczeństwo utraty zdrowia, a nawet życia. Zain­teresowania te nie wykraczały jednak aż do XVIII wieku poza obser­wacje nad związkami przyczynowymi zachodzącymi pomiędzy wystę­powaniem niektórych chorób, a pracą zawodową. Za twórcę nowoczesnej higieny pracy uważa się lekarza włoskiego, profesora uniwersytetu w Padwie, Ramazziniego. W r. 1700 opu­blikował on pierwszą książkę pt. „O chorobach rzemieślników", w której zebrał i usystematyzował dotychczasowe spostrzeżenia na temat chorób zawodowych. W zasadzie jednak dopiero rewolucja przemysłowa doprowadziła do szerszego zainteresowania społeczeństw zagadnieniami ochrony zdrowia robotników i w konsekwencji do rozwoju medycyny pracy1. Rewolucja przemysłowa nastąpiła jako rezultat serii odkryć z zakresu mechaniki, jakie zanotowano w XVIII wieku. Za najważniejszy fakt z serii wynalazków uznać należy opatentowanie przez Watta w r. 1769 maszyny parowej. Wynalazek ten oraz szereg innych np. skon- 1 Termin „rewolucja przemysłowa" został użyty po raz pierwszy w r. 1845 przez F. Engelsa w jednej z jego prac dla określenia zespołu wydarzeń, jakie miały miejsce w Anglii w latach 1760-1830. struowanie maszyny przędzalniczej i czółenka tkackiego, zadecydowały o zmianie form produkcji — z systemu domowego na system fabryczny. Przejście od indywidualnej produkcji domowej do systemu fab­rycznego pociągnęło za sobą konieczność grupowania większej licz­ by robotników. Nastąpiła masowa migracja ludności wiejskiej do miast w poszukiwaniu pracy. Rozwijający się kapitalizm dążył do jednego tylko celu — osiągnięcia maksymalnych zysków, stąd godziny pracy były nieograniczone. Masowo zatrudniano kobiety i dzieci jako naj­tańszą siłę roboczą. Olbrzymie stłoczenie maszyn i ludzi w ciasnych pomieszczeniach stwarzało katastrofalne wręcz warunki sanitarne w miejscach pracy. Szybko ujawniły się negatywne następstwa tego stanu rzeczy, jak choroby, nędza i głód, rozbicie rodzin, epidemie cho­rób zakaźnych. Masowość występowania chorób i zatruć zawodowych oraz wy­padków przy pracy doprowadziła do sytuacji alarmujących. Pojawia­jące się organizacje robotnicze zaczynają aktywnie walczyć zarówno o polepszenie warunków pracy, o ograniczenie jej czasu trwania, o ochronę i ograniczenie czasu pracy kobiet i dzieci, jak i o wprowadze­nie ubezpieczeń społecznych, czyli o prawo do ochrony zdrowia. Ilustracją panującej wówczas sytuacji może być fakt, że parlament ngielski uchwalił w r. 1833 ustawę zakazującą zatrudniania dzieci poniżej 9 lat. Upłynęło wiele dziesiątków lat, zanim elementarne zasady higieny racy wprowadzono w życie. Pierwsze ubezpieczenia społeczne — i to ograniczonym zakresie — weszły w życie w Europie (Niemcy) do- iero w r. 1897. Normalne dziś dla nas zjawisko, jakim jest ośmio- godzinny dzień pracy, zostało zrealizowane dopiero w latach 1918-1920.